- Betekenis
- Eerste meldstap (vroegtijdige waarschuwing)
- Termijn
- Binnen 24 uur
- Ontvanger (NL)
- NCSC, het nationale CSIRT
- Inhoud
- Beknopte eerste mededeling
- Bijgewerkt
- juni 2026
- Redactie
- Compliance Compass
Wat is de vroegtijdige waarschuwing?
De Vroegtijdige waarschuwing (Engels: early warning) is de eerste van drie meldstappen van de NIS2-meldplicht. Zij informeert het NCSC heel vroeg – nog voordat alle details bekend zijn – dat er een significant incident speelt. Het doel is niet de volledige opheldering, maar het snel op gang brengen van een reactie: het NCSC moet zo vroeg mogelijk een beeld van de situatie krijgen en zo nodig andere entiteiten kunnen waarschuwen.
Wat u doorgeeft
In deze fase volstaat een beknopte mededeling: dat er een significant incident is opgetreden, plus de vermelding of een wederrechtelijke of grensoverschrijdende achtergrond wordt vermoed. Een uitgebreide beoordeling van ernst en oorzaak is hier uitdrukkelijk nog niet vereist – die volgt met de incidentmelding. Zo blijft de waarschuwing ook onder tijdsdruk realistisch haalbaar.
De drie meldstappen
Op de vroegtijdige waarschuwing (24 uur) volgen de incidentmelding (72 uur) en het eindverslag (1 maand). Samen vormen zij de drieledige meldplicht, waarbij één melding zowel het NCSC als de sectorale toezichthouder bereikt.
Voorbeeld uit de praktijk
Voorbeeld: een IT-dienstverlener stelt laat in de middag vast dat een ransomware-infectie meerdere klantsystemen treft. In plaats van de volledige analyse af te wachten, verstuurt het dienstdoende team nog diezelfde avond de vroegtijdige waarschuwing naar het NCSC: een significant incident, vermoedelijk met criminele achtergrond. Daarmee is de termijn van 24 uur zeker gehaald, en de gedetailleerde inschatting kan rustig worden opgesteld voor de incidentmelding na 72 uur.
Waarom die 24 uur tellen
De korte termijn vraagt voorbereiding: alleen met heldere verantwoordelijkheden, een bereikbare meldketen en een incidentresponsplan gaat de waarschuwing op tijd de deur uit. Wie hier aarzelt, riskeert bij essentiële entiteiten boetes tot 10 mln EUR of 2 % van de jaaromzet.
Meer informatie: NIS2-richtlijn (EU) 2022/2555, vroegtijdige waarschuwing op grond van art. 23 lid 4
Veelgestelde vragen
Wat is een vroegtijdige waarschuwing onder NIS2?
De vroegtijdige waarschuwing is de eerste van de drie NIS2-meldstappen bij een significant incident en moet in Nederland binnen 24 uur na kennisname bij het NCSC binnen zijn. Zij informeert het NCSC heel vroeg, nog voordat alle details bekend zijn, zodat het nationale CSIRT snel een beeld van de situatie krijgt en zo nodig andere entiteiten kan waarschuwen. Sinds de Cyberbeveiligingswet op 15 augustus 2026 in werking trad, geldt deze plicht bindend.
Welke termijn geldt voor de vroegtijdige waarschuwing?
Voor de vroegtijdige waarschuwing geldt een termijn van 24 uur na kennisname van het significante incident. Zij is de eerste stap van de drieledige NIS2-meldketen: op de waarschuwing na 24 uur volgen de incidentmelding na 72 uur en het eindverslag binnen één maand daarna. Wie de termijn van 24 uur laat verstrijken, riskeert bij essentiële entiteiten boetes tot 10 mln EUR of 2 % van de wereldwijde jaaromzet.
Wat moet de vroegtijdige waarschuwing bevatten?
De vroegtijdige waarschuwing vraagt alleen een beknopte eerste mededeling dat er een significant incident speelt, plus de vermelding of wederrechtelijk of grensoverschrijdend handelen wordt vermoed. Een volledige beoordeling van ernst en oorzaak is in deze eerste stap uitdrukkelijk nog niet vereist. Gedetailleerde gegevens en beoordelingen volgen pas met de incidentmelding na 72 uur en het eindverslag een maand daarna.